Ο Δήμος Αρχανών είναι ένας ημιορεινός δήμος, ο οποίος βρίσκεται νότια του Δήμου Ηρακλείου, και έχει έκταση 31.855 στρ και πληθυσμό 4.548 κατοίκους. Αποτελείται από δύο δημοτικά διαμερίσματα:
Δημοτικό Διαμέρισμα Αρχανών, που περιλαμβάνει την κωμόπολη των Αρχανών, η οποία αποτελεί και την έδρα του Δήμου, καθώς και δύο μικρούς οικισμούς το Βαθύπετρο και το Καρνάρι.
Τοπικό Διαμέρισμα Κάτω Αρχανών, που περιλαμβάνει τους οικισμούς Κάτω Αρχάνες, Πατσίδες καθώς και δύο μη οριοθετημένους οικισμούς, ο οποίοι εμφανίζονται μετά το 1981, τον Αμπελά και την Κερά Ελαιούσα. Η συνολική έκταση του Δήμου Αρχανών κατηγοριοποιείται ως εξής: - τα 2.298 στρ. είναι δομημένος χώρος - τα 21.533 στρ. αγροτικός χώρος - τα 8.024 στρ. φυσικός - ημιφυσικός χώρος

O Δήμος εξαιτίας της υλοποίησης σημαντικού μέρους του αναπτυξιακού σχεδιασμού του έχει κατακτήσει τις παρακάτω διακρίσεις:

- την δεύτερη θέση στην κατάταξη για τον τίτλο του Ευρωπαϊκού χωριού 2000, αλλά την πρώτη θέση στην κατάταξη για την διάκριση των χωριών που παρουσίασαν ολοκληρωμένη και αειφόρο ανάπτυξη εξαιρετικής ποιότητας στον διαγωνισμό που διενεργήθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση για την «Αγροτική Ανάπτυξη και Αναβάθμιση Χωριών» και την Διεθνή Ένωση R.E.D (Ruralite – Environment – Development) για το Ευρωπαϊκό Βραβείο 2000 αναβάθμισης χωριών με τίτλο «Δεν υπάρχει παρελθόν χωρίς μέλλον».

- το χρυσό βραβείο Περιβάλλοντος «Ελευθέριος Πλατάκης» του Πανεπιστημίου Κρήτης για τις παρεμβάσεις που έχει κάνει σε σχέση με την προστασία και ανάδειξη τόσο στο φυσικό όσο και στο δομημένο περιβάλλον το 2001.

Ο Δήμος Αρχανών προσφέρει ένα δίκτυο ανεπτυγμένων υποδομών στους κατοίκους και στους επισκέπτες.

Τα τελευταία χρόνια έχει υπάρξει μια αλματώδης ανάπτυξη των πολιτιστικών υποδομών του Δήμου από φορείς του δήμου, αλλά και από ιδιώτες, όπως η στέγαση της αρχαιολογικής συλλογής, η πλούσια εκδοτική δραστηριότητα, σύλλογοι, σχολές χορού κ.ά.

Πολλές και σημαντικές τεχνικές υποδομές έχουν γίνει επίσης στον Δήμο, όπως το δίκτυο ύδρευσης και άρδευσης, τα υπόγεια δίκτυα τηλεόρασης, ηλεκτροφωτισμού, και αποχέτευσης.

Όσον αφορά τις υποδομές διαμονής και εστίασης υπάρχει μια πληθώρα επιλογών στον Δήμο. Παραδοσιακές ταβέρνες και ξενοδοχεία δίνουν στον επισκέπτη την ευκαιρία να απολαύσει την ξακουστή κρητική φιλοξενία.

Πλοίο
Υπάρχουν καθημερινά δρομολόγια πλοίων που επιτρέπουν την εύκολη πρόσβαση στο Λιμάνι του Ηρακλείου τόσο κατά την χειμερινή περίοδο όσο και το καλοκαίρι όπου τα δρομολόγια διπλασιάζονται ή τριπλασιάζονται από το Λιμάνι του Πειραιά και από τα νησιά (Κυκλάδες - Δωδεκάνησα) - (Πλ. MINOAN LINES, ANEK LINES κλπ.)

Αεροπλάνο
Υπάρχουν πολύ συχνές πτήσεις από και προς το αεροδρόμιο του Ηρακλείου όλο τον χρόνο. Κατά την καλοκαιρινή περίοδο υπάρχουν περισσότερες πτήσεις (πληροφορίες ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑ, AEGEAN AIRLINES κλπ.)

Οδικώς με αυτοκίνητο / μηχανή
Η πρόσβαση στην ευρύτερη περιοχή των Αρχανών είναι εύκολη. Η περιοχή είναι προσβάσιμη με δύο τρόπους: μέσω εθνικού δικτύου που συνδέει την περιοχή των Αρχανών μέσω Βιομηχανικής Περιοχής Ηρακλείου και μέσω επαρχιακού δικτύου όπου ο επισκέπτης διασχίζει την κλασική διαδρομή από την περιοχή της Κνωσού. Και στις δύο περιπτώσεις ο μέσος χρόνος πρόσβασης δεν ξεπερνάει τα 20 λεπτά από την πόλη του Ηρακλείου.

Μέσα μαζικής μεταφοράς
Υπάρχει πολύ συχνή πρόσβαση με λεωφορεία των ΚΤΕΛ και στα δύο Δημοτικά διαμερίσματα των Αρχανών. Τα δρομολόγια εκτελούνται καθημερινά από το Ηράκλειο (αφετηρία Κεντρικός σταθμός ΚΤΕΛ Ηρακλείου Κρήτης) και προς τις Αρχάνες κάθε 30 λεπτά νωρις το πρωί και κάθε 1 ώρα την υπόλοιπη μέρα.

Ταξί
Υπάρχει επίσης δυνατότητα πρόσβασης με ιδιωτικά ΤΑΞΙ όπου ο επισκέπτης μπορεί να χρησιμοποιήσει από οποιαδήποτε περιοχή του Ηρακλείου προκειμένου να φθάσει στο Δήμο. Για την μεταφορά από το Δήμο προς οποιοδήποτε προορισμό είναι απαραίτητη η τηλεφωνική επικοινωνία με ΡΑΔΙΟ-ΤΑΞΙ.